Giấy cói Herculaneum là tập hợp khoảng 800 cuộn giấy Hy Lạp đã bị carbon hoá trong vụ phun trào núi lửa Vesuvius năm 79 SCN. Chúng được tìm thấy trong một biệt thự xa hoa ở Herculaneum và từ lâu đã được xem là những khối than cháy đen không thể đọc được, trở thành một trong những bí ẩn của giới khảo cổ.
Các nhà khảo cổ đã từng cố gắng để mở cuộn giấy, nhưng không thể vì chúng rất dễ vỡ vụn thành tro. Vì thế mà họ đã tổ chức cuộc thi mang tên “Vesuvius Challenge” vào tháng 2 năm 2024, với giải thưởng dành cho người thắng cuộc lên đến 700.000 USD.
3 sinh viên gồm Youssef Nader - nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Đức, Luke Farritor - thực tập sinh SpaceX tại Mỹ và Julian Schilliger - sinh viên ngành robot người Thụy Sĩ, đã chiến thắng nhờ phát triển một chương trình AI có khả năng phát hiện mực trên giấy cói để tìm ra những chữ cái vốn đã bị mờ và gần như không thể đọc được bằng mắt thường.
Nhờ phương pháp này mà sau gần 2000 năm, một phần nội dung của cuộn giấy đã được giải mã. Nội dung chính là thảo luận về triết lý khoái lạc, âm nhạc, ẩm thực và cách mà con người cảm nhận niềm vui thông qua các giác quan. Mặc dù AI có thể phát hiện chữ viết, nhưng nó không thể hiểu được ngôn ngữ, nên việc giải mã vẫn phải dựa vào con người, do đó mà hiện tại vẫn chưa thể hiểu toàn bộ nội dung của cuộn giấy cói.
